Innovatieve therapieën voor gelokaliseerde blaaskanker
Dr. Daan De Maeseneer, Dr. Frederic Baekelandt
Blaaskanker is in België de op drie na meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Bij vrouwen komt dit minder voor maar wordt de ziekte vaak in een later stadium gediagnosticeerd. Ongeveer vier op honderd mannen komt ooit in contact blaaskanker, bij vrouwen is dat ongeveer één vrouw op honderd. In 2023 waren in totaal 2632 nieuwe gevallen in België. Blaaskanker is een dodelijke ziekte met 740 sterfgevallen in 2021 en een 5-jaars overleving van ongeveer 60%.
Gelukkig worden de meeste blaaskankers ontdekt in een vroeg stadium. Het meest voorkomende symptoom is zichtbaar bloed in de urine (macroscopische hematurie), waarbij iets minder dan 20 % van de personen met deze klacht uiteindelijk de diagnose blaaskanker krijgt. De spierlaag rond de blaas vormt een natuurlijke barrière voor blaaskankercellen en zolang de kankercellen hier niet doorgedrongen zijn spreken we van niet-spierinvasieve blaaskanker (non-muscle invasive bladder cancer of NMIBC). Het overgrote deel van de blaaskankerpatiënten behoort tot deze NMIBC-groep (80 % bij de mannen, 73 % bij de vrouwen). Deze patiënten hebben een veel betere kans op genezing en een 5-jaarsoverleving van ongeveer 90 %.

De Tar-200
Niet-spierinvasieve blaaskanker
De diagnose van een oppervlakkig blaaskanker wordt gesteld na cystoscopie en trans-urethrale resectie van de blaas. De behandeling wordt klassiek door een uroloog uitgevoerd. Verschillende chemotherapeutica (mitomycine C, epirubicine, gemcitabine, docetaxel) worden via instillaties toegediend in de blaas. De meeste van de deze producten worden slechts in minieme mate opgenomen in het lichaam, maar veroorzaken vaak lokaal wel klachten. Het gaat dan meestal om een chemische blaasontsteking. Daarnaast wordt al sinds meer dan 50 jaar gebruik gemaakt van de BCG-bacil als avant la lettre immuuntherapie. Na inbrengen van BCG-bacillen in de blaas ontstaat er een immuunreactie in de blaaswand waardoor het eigen immuunsysteem de blaaskankercellen aanvalt. Dit is een heel effectieve behandeling die gebruikt wordt bij hoogrisicovormen van NMIBC. Bijwerkingen van BCG-blaasinstillaties zijn beperkt. Slechts zelden ontstaan er algemene klachten zoals koorts en rillingen of ontstaan er BCG-infectiehaarden buiten de blaas.
Slechts bij het falen van lokale behandeling wordt gedacht aan het weghalen van de blaas (early cystectomie bij vrouwen of cystoprostatectomie bij mannen).
Innovatieve studies
Recent is de behandeling van blaaskanker heel erg veranderd en is de ontwikkeling van nieuwe technieken en producten in een stroomversnelling geraakt. Sinds enkele jaren participeert AZ Sint-Lucas Brugge in studies die gebruik maken van deze nieuwe technieken en producten. TAR-200 is een nieuwe innovatieve behandeling van blaaskanker waarbij chemotherapie (gemcitabine) via een device in de vorm van een pretzel in de blaas wordt gebracht. Hierdoor wordt chemotherapie voor een langere periode rechtstreeks in de blaas toegediend. Deze behandeling wordt al dan niet gecombineerd met intraveneuze immuuntherapie (cetrilimab, checkpoint inhibitie). Alhoewel veel patiënten het device wel voelen zitten in de blaas, zijn bijwerkingen beperkt.
De eerste resultaten van deze manier van behandeling werden de voorbije jaren gepubliceerd. In hoogrisico-NMIBC zien we bij de behandeling met TAR-200 een complete respons (i.e. wanneer geen kankercellen meer zichtbaar zijn in de blaas) in 84 % van de gevallen. Dat is bij 57% van de patiënten na een jaar nog steeds het geval (SUNRISE-1 cohort 2). Ook bij patiënten met uitgebreidere ziekte, waarbij blaaskanker doorheen de spierlaag groeit (MIBC), zien we goede resultaten. Zo behaalde een patiënt behandeld in AZ Sint-Lucas een complete respons na behandeling met TAR-200 gecombineerd met immuuntherapie. Eerste gepubliceerde resultaten van deze studie (SUNRISE-4) toonde dat dit geval was in 38 % van de patiënten met iets meer dan de helft van de patiënten die een afname van de MIBC kenden. Ook in deze groep werd de behandeling goed getolereerd.
Blaaskanker is een dodelijke ziekte en een belangrijk gezondheidsprobleem. Door te participeren in studies die gebruik maken van innovatieve behandelingstechnieken, staan de diensten Urologie en Medische Oncologie van het AZ Sint-Lucas klaar voor de toekomst. Zo hebben we al voldoende ervaring opgebouwd om deze technieken snel te integreren in de dagelijkse aanpak van blaaskankerpatiënten.
Contact
Medische oncologie
050 36 51 55
sec.inwendige@stlucas.be
Urologie
050 36 51 12
secretariaat.urologie@stlucas.be