Ziekte van Crohn
De ziekte van Crohn behoort samen met colitis ulcerosa tot de inflammatoire darmziekten (IBD). Het is een chronische ontstekingsziekte die kan voorkomen in het volledige maag-darmkanaal, van de mond tot aan de anus. Het komt het vaakst voor in de dunne darm, vooral het laatste deel ervan (het terminale ileum) en de dikke darm.
Bij de ziekte van Crohn kan de ontsteking diep in de darmwand doordringen. Typisch wisselen ontstoken en gezonde stukken darm elkaar af. Dit wordt een skip-patroon genoemd.
Bij inflammatoire darmziekten (IBD) zoals de ziekte van Crohn, is het afweersysteem ontregeld. De precieze oorzaak is nog niet volledig bekend. Erfelijke aanleg, veranderingen in de darmflora, immunologische factoren en omgevingsfactoren spelen waarschijnlijk een rol.
De ziekte van Crohn komt wereldwijd alsmaar vaker voor. De ziekte kan op elke leeftijd ontstaan, maar wordt het vaakst vastgesteld bij jongvolwassenen.
Symptomen
Algemeen
Het verloop van de ziekte van Crohn verschilt van persoon tot persoon. De ziekte verloopt vaak met periodes van opstoten en rustige fases (remissie). Tijdens rustige periodes zijn er vaak weinig of geen klachten. Tijdens een opstoot hangen de klachten af van de plaats, de uitgebreidheid en de ernst van de ontsteking.
Veel voorkomende klachten zijn buikpijn, diarree, vermoeidheid, verminderde eetlust, gewichtsverlies, koorts en soms ook misselijkheid. Sommige personen hebben ook bloed of slijm in de stoelgang, aandrang om naar het toilet te gaan, anale klachten of aften in de mond.
Wanneer de ontsteking dieper in de darmwand doordringt, kunnen complicaties ontstaan.
- Vernauwingen (stricturen) in de darm.
- Abcessen.
- Fistels: abnormale verbindingen tussen de darm, huid of andere organen.
- Anale problemen zoals fissuren, abcessen of fistels.
Symptomen buiten de darm
Soms komen ook ontstekingen buiten de darm voor, zoals gewrichtsontstekingen, huidafwijkingen, oogontstekingen en lever- en galwegaandoeningen.
Diagnose
Er zijn verschillende onderzoeken nodig om de diagnose van colitis ulcerosa te stellen. Mogelijke onderzoeken zijn lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en stoelgangonderzoek.
Met een stoelgangonderzoek meten we onder andere calprotectine, een eiwit waarvan de waarde stijgt bij een ontsteking in de darm. Ook infecties kunnen hiermee uitgesloten worden.
Daarnaast is een kijkonderzoek van de darm, zoals een coloscopie nodig om de diagnose te bevestigen. Hierbij neemt de arts ook weefsel af. Beeldvormend onderzoek zoals een MRI, CT-scan of echografie kan gebruikt worden om de locatie en ernst van de ontsteking in kaart te brengen en eventuele complicaties op te sporen.
Bij de ziekte van Crohn is het risico op darmkanker verhoogd, vooral als de dikke darm is aangetast. Als ook de dunne darm betrokken is, bestaat er daarnaast een verhoogd risico op een zeldzame dunne-darmkanker. Het risico hangt af van de plaats, de uitgebreidheid en de duur van de ontsteking, en daarom bepalen we individueel of en wanneer controleonderzoek nodig is.
Als je de ziekte van Crohn hebt, is het risico op darmkanker hoger, vooral als de dikke darm is aangetast. Als je dunne darm ook aangetast is, heb je een verhoogd risico op een zeldzame dunne-darmkanker. Het risico hangt af van de plaats, de uitgebreidheid en de duur van de ontsteking. Daarom bepalen we per patiënt of controleonderzoek nodig is en wanneer. Zo kunnen mogelijke voorstadia van darmkanker vroeg worden opgespoord.
Behandeling
Het verloop van de ziekte van Crohn verschilt van persoon tot persoon. Daarom wordt je behandeling afgestemd op de plaats van de ontsteking, de ernst van de ziekte en je persoonlijke situatie en noden. Met een aangepaste behandeling proberen we je levenskwaliteit zo goed mogelijk te behouden.
Medicatie
Medicatie is een belangrijk onderdeel van de behandeling. Sommige medicijnen worden gebruikt om een opstoot snel onder controle te krijgen. Andere dienen om de ontsteking op lange termijn rustig te houden en nieuwe opstoten te voorkomen.
Naast ontstekingsremmende en immuunonderdrukkende medicatie kan er ook een behandeling tegen specifieke klachten nodig zijn, zoals medicatie tegen diarree, aanpassingen in de voeding of de behandeling van ijzer- of vitaminetekorten.
Corticosteroïden (cortisone)
Corticosteroïden brengen de ontsteking snel onder controle.Ze zijn niet geschikt als langdurige onderhoudsbehandeling. Afhankelijk van de ernst en de plaats van de ontsteking kiezen we voor systemisch of lokaal werkende corticosteroïden.
Systemische werkende corticosteroïden
Een voorbeeld van systemisch werkende corticosteroïden is Medrol®. Dit werkt in het hele lichaam en wordt vooral gebruikt bij matig tot ernstige actieve ziekte van Crohn. Omdat deze medicatie meer kans geeft op bijwerkingen, wordt ze slechts tijdelijk gebruikt en daarna afgebouwd.
Lokaal werkende corticosteroïden
Medicatie zoals budesonide (Entocort®, Budenofalk®), werkt vooral plaatselijk in het laatste deel van de dunne darm en/of de opstijgende dikke darm. Daardoor veroorzaakt ze meestal minder bijwerkingen dan klassieke systemische corticosteroïden.
Budesonide wordt gebruikt bij milde tot matig actieve ziekte van Crohn die beperkt is tot het ileum en/of de opstijgende dikke darm. Ook deze behandeling is bedoeld als korte kuur tijdens een opstoot en wordt eveneens geleidelijk afgebouwd.
Biologische therapieën
Wanneer de ontsteking onvoldoende onder controle blijft, kunnen we biologische therapieën inzetten. Deze medicijnen werken gericht in op het immuunsysteem. Ze helpen de ontsteking onder controle te krijgen, voorkomen opstoten en bevorderen de genezing van de darmwand.
Meer informatie vind je in onze brochure over biologische therapieën.
Chirurgie
In sommige gevallen is het nodig om te opereren: bij vernauwingen van de darm (stricturen), fistels, abcessen, anale problemen of wanneer medicatie onvoldoende effect heeft. Bij de ziekte van Crohn is chirurgie meestal bedoeld om een complicatie te behandelen of klachten te verminderen. Een operatie is niet altijd genezend. Vaak kan de ziekte na de ingreep opnieuw optreden.
De meest voorkomende ingreep is het verwijderen van het aangetaste deel van de darm. Dit gebeurt indien mogelijk met een kijkoperatie of laparoscopie. Als je een abces hebt, kan het nodig zijn om dat eerst te draineren.
Na een operatie is verdere opvolging en therapie belangrijk, omdat de ziekte van Crohn vaak opnieuw kan optreden.
Voeding
Er bestaat geen dieet dat de ziekte van Crohn geneest. Aangepaste voeding helpt klachten te verminderen en ondersteunt je algemene gezondheid. Er is geen standaarddieet dat voor iedereen werkt. Voeding die de ene persoon goed verdraagt, kan bij iemand anders klachten veroorzaken.
Bij inflammatoire darmziekten raden we meestal een mediterraan voedingspatroon aan. Beperk ultrabewerkte voeding, zoals fastfood, kant-en-klare maaltijden en sterk bewerkte vleeswaren.
Tijdens een opstoot kan het helpen om tijdelijk vezels te beperken en moeilijk verteerbare voedingsmiddelen zoals maïs, noten, champignons, ananas … te vermijden. Van zodra de klachten verbeteren, kun je opnieuw een gezond en gevarieerd voedingspatroon aanhouden.
Voor persoonlijk voedingsadvies kan je terecht bij onze diëtist.
Roken
Roken verergert de ziekte van Crohn en verhoogt de kans op opstoten, ziekenhuisopnames en operaties. Ook af en toe roken blijft schadelijk. We raden daarom sterk aan om te stoppen met roken.
Wil je stoppen met roken? Je kunt dit altijd bespreken met het IBD-team. Voor begeleiding kun je terecht bij onze tabakologe of bij Tabakstop via Tabakstop.be.
Leven met de ziekte van Crohn
Mentaal welzijn
Stress, angst en depressieve gevoelens komen vaak voor bij de ziekte van Crohn. Ze veroorzaken de ziekte niet, maar kunnen de klachten wel versterken.
Bespreek mentale klachten daarom tijdig met je IBD-team. Wanneer dat nodig is, kan onze psycholoog extra ondersteuning en begeleiding bieden.
Vermoeidheid
Vermoeidheid komt vaak voor bij de ziekte van Crohn en beïnvloedt soms sterk je dagelijks leven, ook wanneer de ziekte rustig is. Vermoeidheid is nog moeilijk behandelbaar.
Soms ligt een behandelbare oorzaak aan de basis, zoals een actieve ontsteking, bloedarmoede of een tekort aan vitaminen of andere voedingsstoffen. Bespreek vermoeidheidsklachten daarom zeker met je IBD-team.
Beweging
Regelmatige lichaamsbeweging kan vermoeidheid verminderen en draagt bij aan een betere fysieke conditie en mentale gezondheid. Kies vooral een vorm van beweging of sport die je graag doet en die bij je past.
Vaccinaties
De juiste vaccinaties helpen om infecties te voorkomen. Je arts bekijkt samen met je welke vaccinaties nodig zijn en geeft advies op maat.
(Icoon belangrijk) Levende vaccins zoals die voor gele koorts of mazelen-bof-rode hond, mogen niet toegediend worden tijdens behandeling met immuunonderdrukkende medicatie. Bespreek vaccinaties daarom altijd met het IBD-team.
Meer info hierover vind je op de pagina IBD en vaccinaties.
Pijnstillers
Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) zoals ibuprofen of diclofenac kunnen darmklachten verergeren. Probeer ze te vermijden of overleg met je arts.
Zwangerschapswens
De beste periode om zwanger te worden, is bij voorkeur wanneer de ziekte rustig is. De richtlijnen raden aan om vóór de bevruchting minstens drie maanden in remissie te zijn.
Bespreek je zwangerschapswens tijdig met je IBD-team. Het team bekijkt vooraf je medicatie en stelt een zo veilig en doeltreffend mogelijk behandelplan op. Tijdens de zwangerschap is een samenwerking tussen de gastro-enteroloog en gynaecoloog belangrijk.
Reisplannen
Bespreek verre reisplannen tijdig met je IBD-team, zodat we je vaccinaties kunnen nakijken en je behandeling kunnen afstemmen op de reis. Indien nodig voorzien we een attest om je medicatie in de handbagage te vervoeren.
Toiletpas
Met de toiletpas kun je snel, discreet en gratis gebruik maken van het toilet in horecazaken en winkels die samenwerken met de patiëntenvereniging CCV-vzw. Je kunt de pas aanvragen op www.ccv-vzw.be.
Invloed op het dagelijks leven
De ziekte van Crohn kan ook invloed hebben op andere aspecten van je leven, zoals werk of studies, gezinsleven, relaties, seksualiteit en zelfbeeld. Dit is voor iedereen verschillend. Aarzel niet om vragen, bezorgdheden of moeilijkheden te bespreken met het IBD-team.
Wanneer contact opnemen?
Neem contact op met het IBD-centrum bij:
- duidelijk toegenomen diarree of veranderde stoelgangfrequentie.
- aanhoudende buikpijn of nieuwe buikpijn.
- koorts zonder duidelijke verklaring.
- onbedoeld gewichtsverlies.
- verminderde eetlust, misselijkheid of sneller vol zitten.
- anale klachten, zoals pijn, zwelling of vochtverlies of moeilijkheden bij de stoelgang.
- klachten die kunnen passen bij obstructie, zoals minder of geen passage van stoelgang of winden, braken, hevige buikpijn en een sterk opgezette buik.
Ga naar Spoedgevallen bij:
- ernstige of toenemende buikpijn
- een opgezette of harde buik
- herhaald braken
- geen stoelgang of winden meer kunnen maken
- ernstig helderrood bloedverlies
- zwelling of etterverlies rond de anus
- hoge koorts of een ernstig ziek gevoel
Prognose en opvolging
De ziekte van Crohn is een chronische aandoening, maar met de juiste behandeling kan je een goede levenskwaliteit hebben.
Laat je regelmatig opvolgen door je gastro-enteroloog, ook wanneer je je goed voelt. Zo kan het behandelteam mogelijke complicaties vroeg opsporen en behandelen.
Contact
Heb je vragen? Stel ze gerust aan je arts of aan het IBD-team.
Je vindt alle contactgegevens hier.
