Tofacitinib (Xeljanz®)

Tofacitinib (Xeljanz®) is een geneesmiddel dat behoort tot de groep van JAK-remmers (Janus kinase remmers). Deze middelen remmen bepaalde enzymen in het afweersysteem – JAK1, JAK2, JAK3 en in mindere mate TyK2 – die een rol spelen bij ontstekingen. Bij mensen met colitis ulcerosa is het afweersysteem overactief, waardoor het te veel ontstekingsstoffen aanmaakt. Tofacitinib blokkeert deze ontstekingssignalen in de ontstekingscel zelf, waardoor de ontsteking in de darm tot rust komt. Omdat JAK-remmers op meerdere routes tegelijk inwerken, kunnen ze de ontsteking krachtig en snel onderdrukken.

Voorbereiding voor de start

Toediening en dosering

Opvolging

Interacties en aandachtspunten

Mogelijke bijwerkingen

Zwangerschap en borstvoeding

Voorbereiding vóór de start

1.     Tuberculosescreening

Voor de opstart van de therapie moet een vroegere infectie met tuberculose (TBC) uitgesloten worden. Deze screening omvat een röntgenfoto van de longen en een tuberculinehuidtest (prikje onder de huid) of een bloedtest (IGRA).

2.     Vaccinaties

Voor je start met tofacitinib, kijken we samen na of je vaccinaties up-to-date zijn. Aanbevolen zijn vaccinaties tegen pneumokokken, hepatitis A en B, tetanus, griep en covid. Een vaccin tegen gordelroos of zona (Herpes Zoster) onder vermelding van Shingrix® wordt aanbevolen, afhankelijk van je persoonlijke risicoprofiel. Tijdens de behandeling met tofacitinib mogen geen levende vaccins worden toegediend (zoals tegen mazelen, bof, rubella of gele koorts).

Een overzicht van de veilige en aangewezen vaccinaties vind je op hier.

3.     Bloedonderzoek en stoelgangstaal

Voor de start van de therapie voeren we een uitgebreide check-up uit. Daarvoor is een bloedafname, stoelgangonderzoek en/of darmonderzoek nodig.

Toediening en dosering

Tofacitinib wordt ingenomen als tablet. 

De behandeling start met 10 mg, tweemaal per dag (’s ochtends en ’s avonds). Na de opstartperiode wordt de dosis zo mogelijk verlaagd naar een onderhoudsdosis van 5 mg, tweemaal per dag.

Je mag de tabletten mogen niet pletten of delen. Neem ze niet in met pompelmoessap. Neem de medicatie op vaste tijdstippen, tijdens of buiten de maaltijd.

Bij een verminderde nierfunctie of op advies van je arts kan de dosis worden aangepast.

Opvolging

Na 4, 8, en 20 weken kom je op consultatie bij de arts en doen we een bloedonderzoek. Een eerste endoscopische controle is voorzien na 8 weken.

Interacties en aandachtspunten

• Neem je medicatie elke dag op hetzelfde tijdstip.
• Ben je een dosis vergeten? Neem dan geen dubbele dosis. Sla de vergeten dosis over en ga verder met het gewone schema.
• Een eventuele behandeling met corticosteroïden wordt, indien mogelijk, geleidelijk afgebouwd.
• Vraag altijd advies aan je arts of IBD-verpleegkundige als je nieuwe medicatie start.
• Bij ernstige levercirrose mag je absoluut geen JAK-remmers innemen.
• Bij nierfunctiestoornissen kunnen we de dosis aanpassen.

Mogelijke bijwerkingen

Zoals bij alle medicijnen kunnen er bijwerkingen optreden. De meeste zijn mild en tijdelijk. Infecties, voornamelijk milde virale infecties, kunnen iets vaker voorkomen. Er bestaat een verhoogd risico op zona of gordelroos (door (re)activatie van Herpes-Zoster) tijdens de behandeling met JAK-remmers. Het merendeel verloopt mild. Daarom adviseren we preventieve vaccinatie.

Er zijn cardiovasculaire nevenwerkingen zoals longembolie of diepveneuze trombose gemeld bij behandeling met JAK-inhibitoren, vooral bij patiënten met onderliggende cardiovasculaire risicofactoren. Een behandeling met JAK-inhibitoren geeft aanleiding tot een lichte stijging van cholesterol en vetten in het bloed, maar deze stijging geeft op zich geen (extra) verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Zwangerschap en borstvoeding

Tofacitinib mag niet worden ingenomen tijdens de zwangerschap of borstvoeding en moet al voor de conceptie stopgezet worden. Bespreek een eventuele zwangerschapswens op tijd met je arts, zodat we samen naar een veilig alternatief kunnen zoeken.

Behandelingsplan

Contact

Heb je na het lezen van deze info nog vragen? Bespreek ze gerust met je arts, huisarts of het IBD-team.

IBD-verpleegkundigen
050 36 96 98 (tussen 8.00 en 12.00 uur)
ibd.verpleegkundige@stlucas.be