Aangezichtspijn

Onder aangezichtspijn verstaan we elke pijn in en rond de mond en het aangezicht. De onderliggende oorzaak van deze pijn kan zeer uiteenlopend zijn. Er kan sprake zijn van tandpijn, hoofdpijn, oorpijn, brandende pijn in de mond, enzovoort. 

De aangezichtspijn kan acuut zijn. Dit wil zeggen dat de pijn plots opkomt en na verloop van tijd weer overgaat. Het gaat bijvoorbeeld over tandpijn of hoofdpijn door sinusitis. Deze pijn is in principe gemakkelijk te behandelen.

Als de pijn langer dan zes maanden aanhoudt of voortdurend terugkomt, spreken we over chronische aangezichtspijn. Een juiste diagnose is dan soms moeilijker om te stellen. Vandaar het belang van een goede samenwerking tussen alle disciplines.

Chronische aangezichtspijn heeft een zeer grote invloed op de levenskwaliteit van de patiënten. Ook op psychologisch, sociaal en economisch vlak kan de impact groot zijn. De klachten kunnen zodanig erg zijn dat ze de activiteiten overdag en de nachtrust verstoren. 

Mogelijke oorzaken

Oorzaken kunnen problemen met de kaak, het gebit, holte, ontstekingen of de kauwspieren zijn. Afhankelijk van het karakter en de plaats van de pijn, is het nodig om verschillende medische disciplines te betrekken.  Hieronder geven we een overzicht discipline.

Oorzaken vanuit Neus-, Keel- en Oorziekten

• Neus en sinussen: sinusitis, acuut of chronisch, veroorzaakt barstende, drukkende hoofdpijn, uitstralend naar de ogen of de tanden.
• Oren: infectie van de oorschelp, de gehoorgang of het middenoor. In deze gevallen is de pijn vooral gelokaliseerd ter hoogte van het oor. De pijn gaat vaak gepaard met gehoorverlies.
• Mond- en keelholte: ontsteking van de amandelen (angina), keelabcessen, tumoren … kunnen veel pijn veroorzaken.

Oorzaken vanuit Neurologie

Neuropathische pijn is pijn die veroorzaakt wordt door de beschadiging van een zenuw. Algemene neuropathische pijn is zeer typerend. De patiënten spreken van een schietende, brandende, speldenprikkende, zinderende pijn. Soms is aanraking al voldoende om pijn te veroorzaken. Ook koude wind kan een trigger zijn. In het aangezicht situeert de pijn zich vaak aan één gezichtshelft, bijvoorbeeld na een beroerte of trombose of door een ontstekingsziekte van de hersenen. Het gaat dan vaak om een zeer typerende scherpe, brandende pijn, met gevoel van speldenprikken of messteken. Er is overgevoeligheid voor aanraking.

Trigeminusneuralgie is zenuwpijn, gekenmerkt door een schietende pijn ter hoogte van één of een gedeelte van een gelaatshelft. De pijn is soms zeer hevig, verschillende malen per uur en wordt beschreven als elektrisch schokkende pijn. De pijn kan optreden aan het voorhoofd en oog, maar meestal in de bovenkaak, neus en onderkaak, afhankelijk van de aangetaste zenuwtak.

Oogzenuwontsteking of neuritis optica veroorzaakt pijn rond één oog. Vooral het bewegen van het oog is pijnlijk. Het oog zelf is niet rood. De pijn wordt veroorzaakt door een ontsteking van de oogzenuw en komt vooral voor bij patiënten met multiple sclerose. Het is belangrijk om hier de onderliggende pathologie te onderzoeken.

Zona in het gelaat, postzonale pijn wordt veroorzaakt door een virale ontsteking van een zenuw in het gelaat. De pijn treedt op in één gelaatshelft, voorafgegaan door de typerende blaasjes op de huid. De blaasjes zijn te vergelijken met die van de windpokken. De pijn is soms zeer ernstig en kan lang aanhouden. Het is schietende, scherpe, brandende pijn, met een overgevoeligheid voor aanraking.

Hoofdpijn: migraine en clusterhoofdpijn

• Migraine is een goed gekende vorm van hoofdpijn. Het gaat hier niet over aangezichtspijn, maar over kloppende pijn aan één kant van het hoofd. De pijn wordt erger bij bewegen en kan 4 tot 72 uur aanhouden. De patiënten zijn overgevoelig aan lawaai en licht.
• Clusterhoofdpijn lokaliseert zich vooral rond één oog of slaapstreek. De pijn is zeer ernstig en gaat gepaard met tranenvloed en neusloop aan de aangetaste kant. De aanval duurt 15 minuten tot 3 uur.

Oorzaken vanuit Mond-, kaak-, en aangezichtsheelkunde

Mondholte

Tandpijn:

• Tandbederf of cariës veroorzaakt een gelokaliseerde pijn, vaak samen met overgevoeligheid voor warmte en koude.
• Bij pulpitis, een ontsteking van het levende gedeelte van de tand, is de pijn doorgaans extreem hevig en kan die uitstralen over de volledige kaak.
• Een tandwortelontsteking veroorzaakt vaak uitstralende pijn over het hele zenuwgebied en gaat soms gepaard met zenuwpijn of neuralgie.
• Ook parodontitis, een ontsteking van de weefsels rondom de tand, kan pijn geven over de volledige kaak en mondholte.
• ANUG (acute necrotiserende ulcererende gingivitis) is een ontsteking van het tandvlees die pijn veroorzaakt in de volledige mondholte. Vaak gaan daar ook een onwelriekende adem en eetmoeilijkheden mee gepaard.

Bij stomatitis aphtosa, een ontsteking van de mondholte die zich uit in mondaften, is de oorzaak onbekend. Deze aandoening veroorzaakt uiterst pijnlijke ontstoken vlekken, die soms verzweren. De pijn vertoont vaak kenmerken van zenuwpijn. De letsels genezen meestal spontaan, maar kunnen wel terugkeren.

Dentogene sinusitis is een ontsteking van de kaakholte die ontstaat door een tandontsteking of door de doorbraak van een tandabces. Typische klachten zijn hoofdpijn, aangezichtspijn en koorts.

Letsels van de mondholte, kwetsuren en tumoren van de tong, mondvloer en keel veroorzaken pijn die gelokaliseerd blijft of uitstraalt naar het aangezicht. Soms gaat het om neuralgiforme pijn: aanvallende, typerende zenuwpijnen in het gezicht.

Kaakgewrichtspijn

Daarnaast kan pijn ook afkomstig zijn van het kaakgewricht, zoals bij pijn-dysfunctie van het temporomandibulaire gewricht. De symptomen bestaan uit pijn in de kaken, aanhoudende pijn in en rond het oor, uitstralende pijn naar hoofd, nek en schouders, hevige hoofdpijn en functiebeperking. De oorzaken kunnen musculair zijn, dus spiergerelateerd. Dan ontstaat de pijn bijvoorbeeld door overbelasting, waardoor structuren rondom het gewricht beschadigd raken, of door externe factoren zoals een ongeval. Ook stress en angst kunnen een rol spelen, net als het voortdurend overdag en ’s nachts stijf op elkaar houden van de kaken. Andere oorzaken zijn arthrogeen, dus gewrichtsgerelateerd. In dat geval is de pijn vooral gelokaliseerd ter hoogte van het kaakgewricht, vaak samen met functiebeperking en oorpijn.

Behandeling van aangezichtspijn

Patiënten met aangezichtspijn worden vaak door een aanverwante discipline doorgestuurd naar het Pijncentrum.

De meest voorkomende aangezichtspijn die wij behandelen is de trigeminusneuralgie. De behandeling gebeurt ter hoogte van het ganglion van Gasser.

Minder gekend zijn bepaalde hoofd- en tandpijnen. Hier gebeurt de behandeling ter hoogte van het ganglion sphenopalatinum.

Beide behandelingen gebeuren door onderbreking van de pijngeleiding met radiofrequente warmte.