Upadacitinib (Rinvoq®)

Upadacitinib (handelsnaam Rinvoq®) is een geneesmiddel dat behoort tot de groep van JAK-remmers. JAK staat voor Janus kinase, een familie van enzymen (JAK1, JAK2, JAK3 en TyK2) die een belangrijke rol spelen bij ontstekingsprocessen in het lichaam.

Bij mensen met een inflammatoire darmziekte zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa zijn deze ontstekingsprocessen overactief. Upadacitinib blokkeert vooral het enzym JAK1, waardoor signalen die ontstekingen veroorzaken worden afgeremd. Zo vermindert de ontstekingsreactie in de darm. Omdat JAK-remmers in de ontstekingscel zelf werken, beïnvloeden ze meerdere ontstekingsroutes tegelijk. Ze pakken dus op een heel krachtige en snelle manier de ontsteking in de darm aan.

Voorbereiding voor de start

Toediening en dosering

Opvolging

Interacties en aandachtspunten

Mogelijke bijwerkingen

Zwangerschap en borstvoeding

Voorbereiding vóór de start

1.     Tuberculosescreening

Voor de opstart van de therapie moet een vroegere infectie met tuberculose (TBC) uitgesloten worden. Deze screening omvat een röntgenfoto van de longen en een tuberculinehuidtest (prikje onder de huid) of een bloedtest (IGRA).

2.     Vaccinaties

Om je zo goed mogelijk te beschermen tegen infecties, kijken we samen je vaccinatieschema na. Aanbevolen zijn vaccinaties tegen pneumokokken, hepatitis A en B, difterie-tetanus-kinkhoest, griep en covid. Een vaccinatie tegen gordelroos of zona (Herpes Zoster) onder de vorm van Shingrix® wordt aangeraden, afhankelijk van je persoonlijke risicoprofiel. Levend verzwakte vaccins (gele koorts of mazelen-bof-rode hond) mogen niet toegediend worden tijdens de behandeling met een JAK-remmer. Een overzicht van de veilige en aangewezen vaccinaties vind je op hier.

3.     Bloedonderzoek en stoelgangstaal

Voor de start van de therapie voeren we een uitgebreide check-up uit. Daarvoor is een nuchtere bloedafname en een stoelgang- of darmonderzoek nodig.

Toediening en dosering

Upadacitinib wordt ingenomen als tablet. De gebruikelijke startdosis is 45 mg eenmaal per dag. Na de eerste evaluatie kan de dosis worden verlaagd naar een onderhoudsdosis van 30 mg, eenmaal per dag, afhankelijk van het resultaat en advies van de arts. Neem de tablet elke dag op hetzelfde tijdstip, tijdens of buiten de maaltijd. Je mag de tabletten niet pletten of delen, of innemen met pompelmoessap.

Opvolging

De arts beoordeelt regelmatig de werking van de behandeling aan de hand van een nuchter bloedonderzoek, een stoelgangstaal en/of een darmonderzoek. Een klinische controle (consultatie en (nuchter) bloedonderzoek) is voorzien:

• Bij Colitis Ulcerosa: na week 4 en 8 (+ een linker coloscopie)
• Bij de ziekte van Crohn: na week 4, 8 en 12 (+ een stoelgangstaal)

Een jaar na de opstart van Upadacitinib doen we een herevaluatie via een coloscopie.

Interacties en aandachtspunten

• Neem nooit twee tabletten tegelijk als je een dosis vergeten bent. Neem de volgende dosis op het gebruikelijke moment.
• Bewaar de medicatie op kamertemperatuur en buiten het bereik van kinderen.
• Upadacitinib mag niet gecombineerd worden met azathioprine (Imuran®).
• Corticosteroïden worden bij voorkeur geleidelijk afgebouwd zodra de behandeling aanslaat.
• Meld altijd aan je arts of IBD-verpleegkundige als je nieuwe medicatie start.
• Bij ongemakken, koorts of tekens van infectie: verwittig de IBD-verpleegkundige of arts.
• Bij nierfunctiestoornissen kan soms een dosisaanpassing nodig zijn.
• Gebruik is niet toegestaan bij ernstige levercirrose.

Mogelijke bijwerkingen

Zoals bij alle medicijnen kunnen bijwerkingen optreden. De meeste zijn mild en tijdelijk. Infecties kunnen iets vaker voorkomen. Het zijn voornamelijk milde virale infecties. Er bestaat een verhoogd risico op zona of gordelroos (ten gevolge van (re)activatie van Herpes-Zoster) tijdens de behandeling met JAK- inhibitoren. Het merendeel verloopt mild. Preventieve vaccinatie wordt geadviseerd (zie hogerop). Cardiovasculaire nevenwerkingen (longembolie of diepveneuze trombose) zijn gemeld onder behandeling met JAK-inhibitoren, vooral bij patiënten met onderliggende cardiovasculaire risicofactoren. Een behandeling met JAK-inhibitoren geeft aanleiding tot een lichte stijging van cholesterol en vetten in het bloed, maar deze stijging geeft op zich geen (extra) verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Zwangerschap en borstvoeding

Upadacitinib mag je niet innemen tijdens de zwangerschap of borstvoeding en moet al voor de zwangerschap worden stopgezet. Bespreek je zwangerschapswens op tijd met je arts, zodat we samen een veilig alternatief kunnen voorzien.

Behandelingsplan

Contact

Heb je na het lezen van deze info nog vragen? Bespreek ze gerust met je arts, huisarts of het IBD-team.

IBD-verpleegkundigen
050 36 51 92 (tussen 8.00 en 12.00 uur)
ibd.verpleegkundige@stlucas.be