IBD en vaccinaties

Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa raden we aan om je te beschermen tegen bepaalde infecties. Vaccinaties spelen hierbij een belangrijke rol. Je arts bekijkt samen met jou welke vaccins in jouw situatie aanbevolen zijn.

Veel vaccins werden al toegediend tijdens de kinderleeftijd of adolescentie, bijvoorbeeld via Kind en Gezin, het CLB, je huisarts of de arbeidsgeneesheer. Als bepaalde vaccinaties ontbreken, stellen we samen een persoonlijk vaccinatieplan opstellen.

Welke vaccins voor jou geschikt zijn, hangt af van de activiteit van je ziekte en van je onderhoudsbehandeling. Sommige vaccins worden aangeraden, andere juist afgeraden. Daarom is goede en duidelijke informatie belangrijk.

Soorten vaccins

Niet-levende vaccins

Levende vaccins

Terugbetaling

Soorten vaccins

Niet-levende vaccins

Deze vaccins bevatten geen levende virus of bacterie en kunnen veilig toegediend worden, ook bij patiënten met een verminderde afweer.

Voorbeelden:

Levende vaccins

De vaccins bevatten een verzwakte vorm van het virus of de bacterie. Patiënten die behandeld worden met immunosuppressieve medicatie, mogen geen levende vaccins toegediend krijgen. Gezien de verminderde weerstand bestaat het risico dat een levend verzwakt vaccin aanleiding geeft tot de infectieziekte zelf, in tegenstelling tot de eigenlijke bescherming die ze moet bieden.

In België gaat het vooral om:

Levende vaccins kunnen, enkel in samenspraak met je arts, ten vroegste 3 maanden na het stopzetten van immunosuppressieve therapie. Na vaccinatie moet je er minstens 1 maand wachten voor herstart van therapie. Daarom wordt een levend vaccin bij voorkeur toegediend bij de diagnose, vóór start van behandeling. Bij patiënten met ernstige klachten is dit niet altijd mogelijk.

Overzicht niet-levende vaccins

Griep (influenza)

Het risico op griep is bij IBD-patiënten niet alleen groter, ook het verloop van een griepinfectie kan ernstiger zijn, zeker bij oudere patiënten of patiënten met andere aandoeningen. Een jaarlijkse inenting is aanbevolen voor alle IBD-patiënten.

  • Richtprijs: ± € 18.
    Patiënten met een verhoogd risico of ouder dan 50 jaar krijgen het vaccin grotendeels vergoed.
  • Frequentie: 1x per jaar, in november

COVID-19

Deze vaccins beschermen tegen een ernstig verloop van COVID-19.

  • Richtprijs: Gratis via overheidscampagne
  • Frequentie: 1x per jaar, in oktober, of volgens aanbevelingen vanuit de overheid.

Pneumokokken

Pneumokokken zijn bacteriën die aanleiding kunnen geven tot een ernstige longontsteking. Bij patiënten met een inflammatoire darmziekte kan het virus sneller worden overgedragen en de infectie ernstiger verlopen. Vacinatie is aangeraden.

  • Merknaam: Prevenar 20®
  • Richtprijs: ± € 67
  • Frequentie: eenmalig

Hepatitis A en B

Hepatitis is een ontsteking van de lever.  De meest voorkomende oorzaken zijn virussen zoals hepatitis A, hepatitis B en hepatitis C. Vaccinatie voor hepatitis A en B wordt algemeen aangeraden bij patiënten met een inflammatoire darmziekte. Voor hepatitis C bestaat er op dit moment nog geen vaccin.

Hepatitis A wordt overgedragen door o.a. besmet water of voedsel. Dit vaccin behoort niet tot het standaard vaccinatieschema maar wordt aangeraden voor mensen met immuunmodulerende medicatie of bij frequente reizen naar gebieden met een hoge besmettingsgraad.

Hepatitis B wordt overgedragen via bloed of seksueel contact en kan leiden tot chronische leverproblemen zoals cirrose en leverkanker. Sinds 1999 maakt deze vaccinatie deel uit van het basisvaccinatieschema in België.

Tijdens een bloedafname kijken we of er voldoende antistoffen zijn tegen hepatitis A en B. Als je onvoldoende antistoffen hebt, is een vaccinatie aanbevolen. 

  • Merknamen:
    • Hepatitis A: Havrix® (Richtprijs: ± 45€)
    • Hepatitis B: Engerix-B® (Richtprijs: ± 32€)
    • Combinatievaccin Hepatitis A en B: Twinrix® (Richtprijs ± 45€)
  • Schema:
    • Hepatitis A: 2 doses (0-6 maanden)
    • Hepatitis B of combinatie-vaccin: 3 doses (0-2-6 maanden)
    • Na de vaccinatie controleren we in het bloed of je voldoende antistoffen hebt aangemaakt. Als er te weinig antistoffen zijn, wordt een boostervaccinatie aanbevolen.

Tetanus – difterie – kinkhoest

Tetanus wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani. De bacterie zelf is niet gevaarlijk voor de mens, maar wel een gifstof (toxine) die zij produceert. De bacterie komt vrij in de natuur voor en wordt vaak aangetroffen in de grond en op vuile oppervlakken. De bacterie dringt het lichaam binnen via een huidwonde. Typische symptomen zijn hoofdpijn, prikkelbaarheid, ernstige spierkrampen, stijfheid of verkramping van kaak en hals. De ziekte kan zeer ernstig verlopen, met verlamming en de dood tot gevolg. Deze vaccinaties behoren tot de basisvaccinaties (volgens Kind & Gezin en verder via het CLB) en worden ook aangeraden aan jonge ouders ter preventie van kinkhoest bij het jonge kind.

Ook als je volwassen bent en nog niet tegen tetanus gevaccineerd werd, is het belangrijk om je alsnog te laten vaccineren. Om als volwassene volledig gevaccineerd te zijn tegen tetanus, heb je 4 vaccinaties nodig. Daarna is een herhalingsvaccin om de 10 jaar nodig om voldoende beschermd te blijven. Deze vaccinatie gebeurt met een combinatievaccin tegen tetanus, difterie en kinkhoest.

  • Merknaam: Boostrix®
  • Richtprijs: vraag bij je huisarts of het vaccin via de praktijk beschikbaar is.
  • Frequentie: 1 herhalingsvaccin om de 10 jaar

HPV (humaan papillomavirus)

Humaan papillomavirus of HPV is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening (SOA). Infecties kunnen leiden tot (genitale) wratten en soms ook tot kanker van de baarmoederhals, anus, mond- en keelholte. Patiënten met IBD hebben mogelijk, na langdurige immunosuppressieve behandeling, meer risico op het ontwikkelen van HPV.

De Vlaamse overheid stelt gratis vaccins ter beschikking aan alle jongens en meisjes in het eerste jaar secundair onderwijs. Omdat het vaccin niet beschermt tegen alle types HPV, laat je als vrouw vanaf 25 jaar best om de drie jaar een uitstrijkje nemen door je arts. Samen met je huisarts of gynaecoloog kan bekeken worden of een vaccin voor jou wordt aanbevolen.

  • Merknaam: Gardasil-9®
  • Gratis voor meisjes en jongens in het 1ste middelbaar; na de leeftijd van 19 jaar: ± 132€
  • Frequentie: Deze vaccinatie bestaat uit 3 toedieningen (0 -2- 6 maanden). Het is nog niet bekend of er een herhalingsinenting nodig zal zijn.

Herpes zoster (gordelroos/zona)

Wind- of waterpokken worden veroorzaakt door het varicella zostervirus. De meeste mensen komen al in contact met dit virus in de kindertijd en maken dan wind-of waterpokken door. Zona is een pijnlijke huidinfectie die wordt veroorzaakt door het opnieuw actief worden van het varicella zoster virus, dat na waterpokken sluimerend in het lichaam achterblijft.

Vaccinatie wordt aangeraden voor alle IBD-patiënten, in het bijzonder voor wie start met JAK inhibitors, omdat deze de kans op gordelroos reactivatie verhogen

  • Merknaam: Shingrix®
  • Richtprijs: ± 170€ per vaccin
  • Schema: 2 doses met interval van 8 weken

RSV

RSV (Respiratoir Syncytieel Virus) is een veelvoorkomend virus dat vooral bij kinderen jonger dan 1 jaar en kwetsbare ouderen ernstige ademhalingsproblemen veroorzaakt. Vaccinatie is aanbevolen bij alle personen ouder dan 75 jaar, en personen ouder dan 60 jaar die roken of kampen met immuundeficiëntie of diabetes.

  • Merknaam: Arexvy®, Abrysvo®
  • Kostprijs: Vanaf 65 jaar wordt het vaccin terugbetaald voor patiënten onder immuunsuppressieve behandeling.
  • Schema: 1 dosis (met mogelijks een herhalingsvaccin volgens de geldende richtlijnen en in samenspraak met je huisarts)

Overzicht levende vaccins

Levende vaccins mogen niet worden toegediend bij immuunsuppressieve therapie.

Mazelen – bof – rubella

Het vaccin tegen mazelen, bof en rubella is opgenomen in het standaard vaccinatieschema via Kind en Gezin en het CLB. Wie geboren is voor 1970 heeft veelal mazelen gehad als kind en geniet daardoor een levenslange bescherming door antistoffen. Mensen geboren na 1985 zijn in regel wel goed gevaccineerd en dus veilig. Tussen 1970 en 1985 werden veel mensen nog niet of onvoldoende, met slechts 1 spuitje, gevaccineerd. Hierdoor lopen deze personen meer risico op mazelen en bof. De overheid heeft hiervoor een vaccinatiecampagne opgestart. Als je een oproepingsbrief ontvangt en immuunonderdrukkende medicatie krijgt, mag je dit vaccin NIET krijgen tijdens je behandeling. Neem dan contact op met je behandelend arts om dit te bespreken.

  • Merknaam: Priorix®, MMR VaxPro®
  • Kostprijs: Gratis bij de huisarts (geboren na 1970)
  • Schema: 2 doses met een interval van minstens 4 weken; wanneer in het verleden al één dosis werd gegeven, volstaat één bijkomende dosis.

Gele koorts

Gele koorts is een ernstige, door muggen overgedragen virusziekte in tropisch Afrika en Zuid–Amerika. Klachten na infectie kunnen gaan van een mild griepachtig syndroom tot een ernstige en dikwijls fatale ontsteking met zware bloedingen. Er is geen specifieke behandeling, maar een zeer effectief vaccin. Vaccinatie tegen gele koorts is alleen nodig (en soms verplicht) als je een reis naar een land plant waar gele koorts voorkomt. Aangezien het levende verzwakte vaccin tegen gele koorts NIET gegeven mag worden bij patiënten die immuunonderdrukkende medicatie krijgen, wordt het al dan niet toedienen van dit vaccin (en reisplannen naar de gebieden waar dit voorkomt) best al besproken bij de diagnose.

  • Merknaam: Stamaril® (51€): enkel toegediend door arts van een erkende reiskliniek
  • Schema: Langdurige bescherming, booster soms aanbevolen na 10 jaar

Varicella Zoster Virus (wind- of waterpokken)

Het varicellavirus is zeer besmettelijk. IBD-patiënten lopen een verhoogd risico op infectie en complicaties. De meeste mensen hebben als kind wind- of waterpokken doorgemaakt. Het virus blijft echter wel sluimerend aanwezig in het lichaam. Wordt het virus toch actief, dan kan dit zona (gordelroos) veroorzaken.  

Vaccinatie wordt aanbevolen voor wie de ziekte nog niet doormaakte.

  • Merknaam: Varicellavaccin: Varilrix®, Varvivax®
  • Richtprijs: € 50
  • Schema: 2 doses (0-8 weken)

Terugbetaling en registratie

  • De meeste vaccins worden niet terugbetaald en zijn ten laste van de patiënt.
  • Een gedeeltelijke terugbetaling van geregistreerde vaccins in België is voorzien maar verschilt van ziekenfonds tot ziekenfonds. Het kan zijn dat je via de ziekte- of hospitalisatieverzekering recht hebt op verhoogde terugbetaling. Hiernaast zijn sommige vaccins gratis of goedkoper beschikbaar wanneer ze door de huisarts via Vaccinnet worden aangevraagd. Je huisarts of apotheker kan dit voor je nakijken.
  • Je apotheker geeft je een vaccinatiebewijs mee voor je ziekenfonds.
  • Sommige vaccins zijn gratis als ze gegeven worden in een verzorgingsinstelling of via het werk
  • Vraag je huisarts om het toegediende vaccin in Vaccinnet te laten registreren.

Tot slot

Deze brochure bevat algemene aanbevelingen. Het uiteindelijke vaccinatieschema wordt altijd individueel besproken met je behandelend arts, rekening houdend met je gezondheidstoestand en behandeling.

Heb je na het lezen van deze brochure nog vragen?
Bespreek ze gerust met je arts, huisarts of het IBD-team.

Vaccinatie-aanbevelingen en terugbetalingsregels kunnen wijzigen. Deze informatie werd opgesteld op basis van de richtlijnen geldig in januari 2026.

Zorgaanbod

Artsen

Info voor patiënten

Bezoektijden

Wegwijs

Vacatures