Jicht
Jicht is een vorm van ontstekingsreuma. Bij jicht krijg je plotseling veel pijn in een gewricht, meestal in de grote teen. De jichtopstoot of jichtaanval ontstaat door een ophoping van kristallen van urinezuur in het gewricht.
Wat is jicht?
Jicht ontstaat door een te hoog urinezuurgehalte in het bloed. Urinezuur ontstaat wanneer je lichaam purines afbreekt. Purines zijn stoffen die van nature voorkomen in de cellen van het lichaam en in bepaalde voedingsmiddelen. Normaal verwijderen de nieren dit urinezuur uit het lichaam via de urine.
Als er te veel urinezuur in het bloed zit, kunnen zich kristallen vormen. Deze kristallen kunnen zich ophopen in de gewrichten, maar ook in de urinewegen en de nieren.
Op het moment dat deze kristallen zich in de gewrichtsweefsels afzetten, ontstaat er een ontsteking in het gewricht. Vaak gaat het om de grote teen, maar het kan ook voorkomen in de knieën, enkels, polsen en zelfs in de kleinere handgewrichten. Je herkent een jichtopstoot aan een rood, warm en pijnlijk gewricht. Soms kan je je zelfs grieperig of koortsig voelen. De aanval gaat meestal over na enkele dagen, maar zonder behandeling is er een grote kans dat de aandoening terugkomt.
Bij langdurige jicht kunnen zich ter hoogte van de gewrichten jichtknobbels of jichttophi vormen. Dit is een opeenstapeling van jichtkristallen, vaak aan de handen, ellebogen, voeten of zelfs de pezen of gewoon onderhuids. Deze jichtknobbels kunnen uiteindelijk aanleiding geven tot gewrichtsbeschadiging door het ‘wegvreten’ van bot of vorming van erosies.
Daarnaast kan een verhoogd urinezuur ook nierstenen veroorzaken, met nierkolieken als gevolg.
Oorzaak van jicht
Iedereen kan, zonder dat hiervoor een directe aanleiding bestaat, aan jicht lijden. Bepaalde factoren werken deze aandoening in de hand: overgewicht, suikerziekte, een te hoge bloeddruk, een overdaad van bepaalde voedingsmiddelen, een hoog urinezuurgehalte (hyperuricemie) in de familie, erfelijkheid, een recente operatie en bepaalde medicatie.
Diagnose
Op het moment van een opstoot is het nuttig om het gewrichtsvocht te onderzoeken. Als we in dat gewrichtsvocht urinezuurkristallen vinden, is de diagnose zeker en kunnen we de juiste behandeling opstarten. Als het niet mogelijk is om het vocht te onderzoeken, baseert de arts zich vooral op het verhaal en de klachten.
Daarnaast doen we een bloedonderzoek om het urinezuurgehalte in het bloed te bepalen.
Behandeling
Acute opstoot
Bij een acute opstoot is het belangrijk om zo snel mogelijk de pijn en de ontsteking onder controle te krijgen. We behandelen jicht met NSAID of ontstekingsremmers en met colchicine. Colchicine is een geneesmiddel dat ontstekingen in de gewrichten remt.
Bij mensen die geen ontstekingsremmers mogen nemen of die colchicine niet verdragen, kan het nodig zijn om tijdelijk cortisone te starten om de ontsteking onder controle te krijgen. Ook een inspuiting met cortisone in het gewricht is een mogelijke behandeling.
Daarnaast raden we aan om ijs te leggen op het ontstoken gewricht.
Preventieve behandeling
Bij een preventieve behandeling willen we nieuwe jichtopstoten voorkomen. We starten deze behandeling bij een te hoog urinezuurgehalte in het bloed, meestal 2 à 4 weken na een acute opstoot.
Hiervoor gebruiken we meestal allopurinol (Zyloric®). Dit geneesmiddel verlaagt het urinezuurgehalte in het bloed. Zo voorkomen we dat er nieuwe kristallen ontstaan en verkleinen we de kans op nieuwe jichtopstoten. Allopurinol zorgt er ook voor dat bestaande jichtknobbels (jichttophi) geleidelijk oplossen en verdwijnen. Bij de start van de behandeling kan deze medicatie nieuwe jichtopstoten uitlokken, omdat deze urinezuurkristallen uit de gewrichten vrijmaakt en in de bloedbaan brengt. Om dit te voorkomen, combineren we allopurinol vaak gedurende een langere periode met een ontstekingsremmer of colchicine.
Als allopurinol het urinezuurgehalte onvoldoende verlaagt of niet goed verdragen wordt, kan de arts febuxostat (Adenuric®) voorschrijven.
Ook aanpassingen aan de voeding maken deel uit van de preventieve behandeling.
Jicht voorkomen
Ook met voeding en een gezonde levensstijl kan je het urinezuurgehalte in je bloed beïnvloeden.
Overgewicht is een belangrijke risicofactor voor jicht. Gewichtsverlies kan helpen om jichtopstoten te verminderen. Ook regelmatig bewegen draagt bij aan een gezonde levensstijl.
Daarnaast is het aangewezen om voedingsmiddelen die veel purines bevatten met mate te eten. Het gaat onder meer om gist, orgaanvlees, garnalen en andere schaaldieren, wild, gevogelte, spinazie, champignons, peulvruchten, volkorenproducten en asperges.
Ook alcohol kan het urinezuurgehalte verhogen. Vooral bier en sterke drank verhogen het risico op jichtopstoten. Wijn en champagne bevatten minder purines, maar ook hierbij is matiging belangrijk.
Voeding speelt echter een beperkte rol: slechts ongeveer 10% van de purines is afkomstig uit de voeding. De voorgeschreven medicatie blijft daarom de belangrijkste manier om het urinezuurgehalte onder controle te houden en nieuwe jichtopstoten te voorkomen.
Jicht onder controle houden
Jicht is een chronische aandoening die een langdurige behandeling en regelmatige opvolging vraagt. Net zoals bij een hoge bloeddruk of een te hoog cholesterolgehalte is het belangrijk om de voorgeschreven medicatie correct in te nemen en regelmatig op controle te gaan bij de arts.
De gedachte aan een langdurige behandeling kan ontmoedigend zijn, maar de huidige behandelingen zijn zeer doeltreffend. Dankzij de medicatie kan je het urinezuurgehalte in je bloed onder controle houden. Zo verkleint de kans op nieuwe jichtopstoten en kunnen ernstige complicaties voorkomen worden. Hoewel de behandeling meestal langdurig is, hoeft jicht een normaal dagelijks leven niet in de weg te staan.
Contact
Fysische geneeskunde - Reumatologie - Revalidatie
050 36 50 30
fysio@stlucas.be