Info > Latexallergie in het ziekenhuis

1 Waarover gaat het ?

Er bestaat nogal wat verwarring zowel over het begrip 'latex' als over de term 'allergie'.

Latex

Latex is een natuurlijk product, afkomstig van de rubberboom (Hevea brasiliensis) en wordt gebruikt als grondstof voor 'natuurlijke rubbers', o.a. 'natural rubber latex products' (NRL).

Er zijn ook synthetische rubbers. Dit zijn combinaties van 'plastic' polymeren. Allergische reacties op synthetische rubbers zijn zeldzaam. Deze worden hier niet besproken.

Allergietypes op latex

We onderscheiden een traag en een onmiddellijk opkomende vorm van allergie, die afzonderlijk of tegelijk kunnen optreden.

De traag opkomende cellulaire allergie (type IV-allergie) uit zich voornamelijk door een eczeem op de contactplaatsen. Dit contacteczeem wordt veroorzaakt door de rubberadditieven die tijdens het productieproces toegevoegd worden en niet door het latexmateriaal zelf. De preventie bestaat in het kiezen van een product geproduceerd met een ander additief, zonder daarom latex in zijn geheel weg te laten.

De onmiddellijk opkomende IgE-gemedieerde allergie (type I-allergie) richt zich tegen de 'latexeiwitten' die van nature uit in het latexsap voorkomen. Deze eigenlijke latexallergie kan allerlei symptomen geven (zie punt 3). Overschakeling naar latexvrije producten is hier absoluut noodzakelijk.

'Natuurlijke rubbers' vinden we terug in diverse producten: handschoenen, ballonnen, condooms, latexmatrassen, kussens, binnenbanden, kleding (stretch, jeans, sportkledij, bh's, slipjes, nylonkousen, zwempakken, bikini's,...), tubigrip, pampers (elastiek), maandverbanden met kleefstroken, trousses, spuiten, stethoscoop, bloeddrukmeters, urinelatexsondes, sommige zelfklevende verbanden, bruine kleefpleisters, tapeverbanden, mondmaskers met elastiek, aanzetstuk t.h.v. oog van videocamera,...
In deze eindproducten vindt men een hoog eiwitgehalte.

2 Bij wie komt het voor ?

Minder dan 1 % van de bevolking lijdt aan natural rubber latexallergie type I. Er zijn echter risicogroepen waarbij dit type latexallergie frequenter voorkomt. Het betreft personen die veel contact hebben met NRL-producten: gezondheidswerkers, mensen die multipele operaties ondergaan (spina bifida-patiënten, urologische en neurologische patiënten), en arbeiders die latexhoudende producten produceren. Ook een ficusplant kan een reactie uitlokken. Van de geassocieerde voedingsallergieën zijn banaan, kiwi, noten, kastanjes en avocado de meest voorkomende.

3 Symptomen en diagnose van natural rubber latexallergie type I

Symptomen

De symptomen kunnen zeer uiteenlopend zijn, zowel in aard als in ernst. Urticaria of netelroos, loopneus, tranende ogen, kortademigheid, maag- en darmklachten en algemene symptomen met bloeddrukdaling tot zelfs anafylactische shock zijn mogelijk.
De symptomen ontstaan snel na rechtstreeks contact of verspreiding via de lucht van latexpartikels, vastgehecht op het talkpoeder, en zijn van voorbijgaande aard (max. 2 uur). Soms zijn ze zeer discreet. 30 % zou zich niet bewust zijn van het probleem.

Ernstige algemene symptomen (anafylactische shock) zijn vooral tijdens een operatief ingrijpen te vrezen. Slijmvliescontact is echter ook gevaarlijk, daarbij denken we aan contact met mond en genitalia. Let op bij consultatie bij huisarts, tandarts, gynaecoloog,...

Diagnose

De diagnose wordt gesteld aan de hand van specifieke vraagstelling, klinisch onderzoek en allergietests. We stellen gerichte en specifieke vragen, zowel naar professionele als naar extraprofessionele blootstelling. Meestal zijn er geen symptomen op het ogenblik van het onderzoek. Urticaria (75 %) en chronisch handeczeem (67 %) zijn mogelijk. Allergietests bevestigen de diagnose:

	RAST-tests (bloedonderzoek);
	priktest: zeer gevoelig en zeer specifiek (enkel bij specialist);
	provocatietests (enkel in ziekenhuismilieu) zijn af te raden.

4 Beter voorkomen dan genezen !

Latexproblematiek in het ziekenhuis is vooral een 'handschoenenproblematiek'. We mogen echter niet uit het oog verliezen dat latex in diverse medische materialen en instrumentaria aanwezig is (cf. lijst hierboven).
Het ziekenhuis echter volledig 'latexvrij' maken is een utopie. Ruimten waar veel latex gebruikt wordt, bevatten latexpartikels in de lucht die kunnen aanleiding geven tot klachten. De behandeling bestaat in eerste instantie in het voorkomen van latexallergie.

4.1 Latexhandschoenen mijden bij niet-steriele handelingen.

	Overstappen op vinyl.
	Uitzonderlijk latex gebruiken als bijkomende bescherming bij: gebruik van glutaaraldehyde; gebruik van chemotherapeutica; bij langdurig contact met lichaamsvochten.
	Opgelet: zogenaamde hypoallergene handschoenen zijn niet altijd latexvrij !

4.2 Poedervrije latexhandschoenen systematisch gebruiken in gans het ziekenhuis.

4.3 Latexhoudende materialen vermijden.

4.4 Bijkomende maatregelen gezien kruisallergie: ficusplanten uit het ziekenhuis verwijderen.

5 Wat als ik reeds allergisch ben ?

5.1 Bij patiënten met gekende latexallergie.

	Contact met latex strikt vermijden.
	Concreet betekent dit: duidelijke vermelding op medisch dossier: 'latexallergie'; allergiepasje; latexvrije materialen in het operatiekwartier; latexvrije materiaalkar: spoedgevallen, intensieve zorgen, hartbewaking, verloskwartier, radiologie, dagziekenhuis; lijst met latex(vrije) materialen op de afdeling; opgelet: kruisreactie met voedingsbestanddelen.

5.2 Bij personeelsleden met latexallergie.

	Doorverwijzing naar preventieadviseur-arbeidsgeneesheer.
	Informatie door preventieadviseur-arbeidsgeneesheer omtrent gezondheidsaspecten.
	Iedere opflakkering in professioneel milieu aan preventieadviseur-arbeidsgeneesheer melden.
	Overstappen op vinylhandschoenen bij niet-steriele handelingen en zo nodig latexvrije handschoenen bij steriele handelingen.
	Ev. mutatie naar 'latexvrije' werkomgeving.
	Verbod dragen van gepoederde handschoenen door collega's.
	Ev. vraag tot schadeloosstelling indienen bij het Fonds voor de Beroepsziekten.

6 Fonds voor de Beroepsziekten

Latexallergie is een erkende beroepsziekte voor verpleegkundigen en verzorgenden. De aanvraag tot schadeloosstelling wordt via de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer - en ondertekend door de werkne(e)m(st)er - ingediend bij het Fonds voor de Beroepsziekten.

De medisch adviseur van het Fonds voor de Beroepsziekten beslist of de aanvraag goedgekeurd wordt. Zo ja, dan kan de aanvrager genieten van de volgende tussenkomsten:

	veelal wordt een percentage BAO (blijvende arbeidsongeschiktheid) van 10 % toegekend bij huidproblemen;
	in geval van ademhalingsproblemen zijn hogere percentages mogelijk;
	blijvende preventieve verwijdering kan bij ernstige klachten voorgesteld worden;
	eventueel gedeeltelijke terugbetaling van latexvrije handschoenen.

Aanvraag tot herziening kan bij verergering van de klachten aangewezen zijn.