Project Soleil: Een onuitwisbare levenservaring

Van 27 april tot 17 mei ging een 5-koppige equipe uit AZ Sint–Lucas Brugge (Joris Knockaert, Francis Gielen, Francis Lybaert, Annemie De Mulder en Johan Berghman (firma Ecostream)) naar ons zusterziekenhuis in Popokabaka om er 12 zonnepanelen te installeren op de materniteit aldaar. Sinds 2004 ondersteunen we ons zusterziekenhuis via de ngo Memisa. Dankzij de steun van de provincie West–Vlaanderen, het Brugs Fonds, Zorgnet Vlaanderen, firma Ecostream, firma Rytron, firma Vancanneyt en vele andere sponsors en sympathisanten was deze realisatie mogelijk. Hierbij een ervaringsverslag geschreven door vroedvrouw Annemie De Mulder.

Een heterogeen team van 4 technisch geschoolde vakkenners en 1 vroedvrouw poogden hun droom te realiseren. Na maanden voorbereiding zoals verzending van materialen met een container, druk mailverkeer, administratieve rompslomp en medische preventie, werden de valiezen gevuld en gewogen … het werden 11 stuks van 32 kg!

Op 27 april bracht SN Brussels Airlines ons via Douala (Kameroen) naar Kinshasa (DR Congo). Het Afrikaanse continent was een onbekende voor onze 4 technici, hun eerste indrukken werden op het netvlies vastgelegd: chaos, vervuiling, drukte, corruptie en natuurlijk ook de druk van de zwoele tropenwarmte!

Het ontbreekt mij aan de juiste terminologie om in enkele zinnen alle gewaarwordingen die we tijdens onze missie ervoeren, te omschrijven. Een aantal memorabele momenten mogen niet ontbreken: de oncomfortabele, avontuurlijke rit van de grootstad naar het binnenland werd 360 km in een overvolle 4x4 zonder airco over een parcours zonder wegennet en na een reis van 13 uren onderweg was er de warmte waarmee wij hartelijk werden verwelkomd bij de Bayaka-bevolking. Er was vreugde toen we de kisten met de materialen ter plaatse nog ongeopend terugvonden. Een jaar vooraf werd het transport in België zorgvuldig ingeladen, om daarop het onderwerp te worden van een enthousiaste plaatselijke bevolking. Ons werkterrein kende dagelijks een horde toeschouwers en de zon bezocht ons met haar zinderende hitte van 51 graden Celsius!

Het was onmenselijk voor de moedige kerels om het op het dak te overleven … Maar het dagelijkse sympathieke klopje op je kamerdeur in de vroege ochtenduren gaf je telkens nieuwe moed om door te gaan. Het werd een creatief huzarenwerk omdat er om de hoek geen doe-het-zelf-zaak was die ons zijn spullen aanbood, het was zelfbereddering met dank aan ervaring.

De voortdurende kleverige dorstsmaak op de papillen, de onbeschrijflijke armoede, de immer vriendelijke groet, de 3 uur durende misviering met klemtoon op viering met dans en zang, het nachtelijk tamtamgeroffel en onophoudelijk repetitief gezang, het helse onweer met kanongebulder en veel vuurwerk, de primitieve douches zonder ‘lopend’ water, de ‘grote’ Primusflessen die onze arbeid louterden, de frustratie om te poetsen met een bodempje water want de put stond droog, de overheerlijke pompelmoezen, gebakken bananen en sappige ananas, tropische papaja’s en mango’s, de indrukwekkende sterrenhemels die je fantasie prikkelen, de oergeluiden die de stilte doorbreken, de sierlijke cadans van de vrouwen die met hun balancerende ballast op hoofd en rug naar de markt stappen, de discipline van de kinderen in de klas, de smekende blik van de zieke die zijn pijnstilling niet kan betalen, de slapende (50-tal) weesjes die op enkele vierkante meter op de grond de nacht doorbrengen, een verpleegsterschool zonder boeken of didactisch materiaal … het is een optelling van realiteit en ongeloof - maar ‘On se débrouille …!’

Na 7 dagen hard labeur in omstandigheden waar we in België het werk voor neerleggen, was de opdracht van project Soleil volbracht. De gebouwen van de materniteit werden in licht gehuld: de verloskamer straalde, een scialitieklamp verving de zaklamp, een chirurgische ruimte maakte de tijdrovende en belemmerende tocht door de duisternis naar de operatiezaal voorgoed verleden tijd … OEF! Wat een gevoel. De plaatselijke helpers waren ook fier met het resultaat. Natuurlijk was er nog een waslijst van te herstellen toestanden … zo was de waterput een absolute prioriteit en met een West-Vlaamse gedrevenheid (en het Oost-Vlaams enthousiasme!) slaagden we erin om ieder aan het werk te zetten en de nodige materialen van Kinshasa te laten overkomen.
Heel wat klussen werden met handige handen en wat creativiteit hersteld, opgestart … frustrerend echter het grote gebrek aan materialen. Opvallend de goodwill van een aantal enthousiaste inlandse ‘ouvriers’ en jongeren. Gemotiveerd om kennis en vaardigheden aan te leren, grepen ze de geboden kansen om met ons samen te werken. Het alaam dat daar nu is achtergebleven, zullen ze nu ook zinvol kunnen hanteren. Ook de nodige opleiding voor het onderhoud en herstel van de zonnepaneleninstallatie werd grondig uit de doeken gedaan: in keurig Frans, met bord en krijt.

Het hospitaal lijdt sterk onder de grote tekorten van materialen: onze aangeboden medicijnen, verbandmaterialen, zepen en ontsmettingsmiddelen, operatieschorten, bloeddrukmeters, instrumenten, hechtingsmaterialen, handschoenen … waren echt heel welkom. Mijn dagelijkse contacten met artsen, verpleegkundigen en patiënten bracht me telkens bij het grote probleem van de schrijnende armoede. Elk personeelslid vervult naast z’n fulltime job nog een taak om een noodzakelijke bijverdienste. Zeg zelf, 25 dollar per maand, dat is onvoorstelbaar weinig. Daar kan men ook ginds geen gezin mee onderhouden. Alle kinderen, hoe klein ook, dragen hun steentje bij door het sprokkelen van hout, aanbrengen van water, verkoop van vruchten, vangen van insecten (criscris) en wormen … en dat na de schooluren!

Het hospitaal moet ook kunnen functioneren en daarom is de betaling door de patiënt ook een absolute must en noodzakelijke bron van inkomsten. Het hoeft je dan niet te verwonderen dat patiënten geen wondzorg of pijnstilling krijgen als ze dat niet vooraf kunnen betalen!!! Schrijnende toestanden waar we niet naast kunnen kijken … Daarom is ons team eenstemmig overtuigd dat onze hulp aan ons zusterziekenhuis te Popokabaka heilzaam is; als zalf op een wonde!

Hoedje af voor de plaatselijke gezondheidswerkers die in dergelijke penibele toestanden de moed niet opgeven en blijvend hoop koesteren! Misschien toch een les ‘relativeren’ voor ons?

‘Kunnen wij hen in de kou laten staan?’ is slechts een van de vele vragen die bij ons blijft nazinderen na dergelijke rijke levenservaring.

Bij deze willen we allen danken die hun steentje financieel, materieel en moreel bijdroegen tot het welslagen van ons project Soleil. Laat ons allen nu dromen over SOLEIL II?